| Tez Türü | Doktora |
| Ülke | Türkiye |
| Üniversite | Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi |
| Enstitü | Lisansüstü Eğitim Enstitüsü |
| Anabilim Dalı | Anatomi Ana Bilim Dalı |
| Tez Onay Yılı | 2025 |
| Öğrenci Adı ve Soyadı | Berna DOĞAN |
| Tez Danışmanı | DR. ÖĞR. ÜYESİ MERT NAHİR ; DOÇ. DR. ORHAN SÜMBÜL |
| Türkçe Özet | Bu çalışmada, aurasız migren hastalarında hippocampus ve alt alanlarının hacimlerini inceleyerek, migren ile ilişkili olası yapısal değişiklikleri değerlendirmeyi amaçladık. Çalışmaya, yaş ve cinsiyet açısından eşleştirilmiş 125 migren hastası (ortalama yaş: 32,86±10,25 yıl; 63 kadın, 62 erkek) ve 125 sağlıklı kontrol (ortalama yaş: 33,71±10,95 yıl; 64 kadın, 61 erkek) dahil edildi. Tüm katılımcıların T1 ağırlıklı manyetik rezonans görüntüleri, açık erişimli VolBrain yazılımı kullanılarak analiz edildi ve hippocampus segmentasyonu Winterburn atlası temel alınarak gerçekleştirildi.Elde edilen sonuçlar, migren hastalarında sağ (migren: 2,35±0,298 cm³; kontrol: 2,26±0,354 cm³; p=0,03) ve sol (migren: 2,27±0,285 cm³; kontrol: 2,19±0,353 cm³; p=0,05) hippocampus hacimlerinin sağlıklı kontrollere kıyasla anlamlı derecede daha büyük olduğunu ortaya koydu. Alt alanların değerlendirilmesi sonucunda, sağ hemisferde CA4-GD (Cornu Ammonis4-Gyrus Dentatus), SR-SL-SM (Stratum Radiatum-Stratum Lacunosum-Stratum Moleculare) ve subiculum hacimlerinin sırasıyla migren grubunda (0,58± 0,08; 0,43±0,06; 0,26±0,04) kontrol grubuna (0,55±0,10; 0,41±0,07; 0,24±0,05) kıyasla belirgin şekilde daha yüksek olduğu gözlemlendi (p<0,05), sol hemisferde ise subiculum hacminin migren hastalarında (0,28±0,04) kontrol grubuna göre (0,26±0,05) anlamlı olarak daha büyük olduğu belirlendi (p<0,001). Cinsiyet bazında yapılan analizlerde, erkeklerde migren hastalarının sağ hippocampus (2,46±0,29), CA4-GD (0,60±0,09), SR-SL-SM (0,45±0,06) ve subiculum (0,27±0,04) hacimlerinin sırasıyla kontrol grubuna (2,33±0,40; 0,56±0,12; 0,43±0,08; 0,24±0,05) kıyasla anlamlı şekilde daha büyük olduğu saptanırken, kadınlarda ise yalnızca sol subiculum alanı migren hastalarında (0,27±0,04) kontrol grubuna göre (0,29±0,04) belirgin bir hacim artışı bulundu (p<0,05).Baş ağrısı sıklığı ve süresi ile hippocampus hacmi arasındaki ilişkileri değerlendirdiğimizde, sol hippocampus, sol CA1 ve sol SR-SL-SM alanlarının hacimlerinin baş ağrısı sıklığı arttıkça anlamlı farklılıklar gösterdiği belirlendi (p<0,05). Bunun yanı sıra, ağrı süresi açısından yapılan değerlendirmede, yalnızca sağ CA4-GD alanının asimetri indeksinde anlamlı farklılıklar olduğu tespit edildi (p=0,01). Bu bulgular, migren süresinin hippocampus ve alt alanlarında yapısal değişikliklere yol açabileceğini düşündürmektedir. Sonuç olarak, migren hastalarında hippocampus ve alt alanlarında sağlıklı kontrollere kıyasla belirgin yapısal farklılıklar tespit edilmiştir. Bu farklılıkların özellikle erkek migren hastalarında daha belirgin olduğu ve baş ağrısı sıklığı ile ilişkili olabileceği görülmektedir. Bulgularımız, hippocampusun migrenin nöroanatomik süreçlerinde rol oynayabilecek yapılar arasında olabileceğini ve bu bölgenin gelecekteki çalışmalarda daha ayrıntılı olarak incelenmesi gerektiğine işaret etmektedir. Çalışmamızın sonuçlarının, migrenin nöroanatomik temellerine yönelik literatüre katkı sağlayacağını düşünmekteyiz. |
| İlgilizce Özet | In this study, we aimed to examine the volumes of the hippocampus and its subfields in patients with migraine without aura and to evaluate potential structural changes associated with migraine. The study included 125 migraine patients (mean age: 32.86±10.25 years; 63 females, 62 males) and 125 healthy controls (mean age: 33.71±10.95 years; 64 females, 61 males), matched for age and sex. T1-weighted magnetic resonance images of all participants were analyzed using the open-access VolBrain software, and hippocampal segmentation was performed based on the Winterburn atlas.The results revealed that the right (migraine: 2.35±0.298 cm³; control: 2.26±0.354 cm³; p=0.03) and left (migraine: 2.27±0.285 cm³; control: 2.19±0.353 cm³; p=0.05) hippocampal volumes were significantly larger in the migraine group compared to the healthy controls. In the evaluation of subfields, the volumes of right CA4-GD (Cornu Ammonis 4–Gyrus Dentatus), SR-SL-SM (Stratum Radiatum–Stratum Lacunosum–Stratum Moleculare), and subiculum were found to be significantly higher in the migraine group (0.58±0.08; 0.43±0.06; 0.26±0.04) than in the control group (0.55±0.10; 0.41±0.07; 0.24±0.05) (p<0.05). On the left side, the subiculum volume was also significantly larger in the migraine group (0.28±0.04) compared to controls (0.26±0.05) (p<0.001).In sex-based analyses, male migraine patients showed significantly larger volumes in the right hippocampus (2.46±0.29), CA4-GD (0.60±0.09), SR-SL-SM (0.45±0.06), and subiculum (0.27±0.04) compared to male controls (2.33±0.40; 0.56±0.12; 0.43±0.08; 0.24±0.05), whereas in females, only the left subiculum was significantly larger in the migraine group (0.27±0.04) than in controls (0.29±0.04) (p<0.05).When evaluating the relationship between headache frequency/duration and hippocampal volumes, significant differences were observed in the volumes of the left hippocampus, left CA1, and left SR-SL-SM regions as headache frequency increased (p<0.05). Additionally, in terms of headache duration, a significant difference was detected only in the asymmetry index of the right CA4-GD subfield (p=0.01). These findings suggest that the duration of migraine pain may lead to structural changes in the hippocampus and its subfields.In conclusion, significant structural differences were identified in the hippocampus and its subfields in migraine patients compared to healthy individuals. These differences were more pronounced in male migraine patients and appeared to be associated with headache frequency. Our findings indicate that the hippocampus may play a role in the neuroanatomical processes of migraine and highlight the need for a more detailed investigation of this region in future studies. We believe our results will contribute to the growing body of literature on the neuroanatomical basis of migraine. |