Gumdân Sarayı Hakkındaki Rivayetlerin Tahlili ve İslâm Mimarîsi Üzerindeki Etkilerinin Tartışılması   
Yazarlar (1)
Doç. Dr. Hakan TEMİR Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Türkiye
Makale Türü Açık Erişim Özgün Makale
Makale Alt Türü Ulusal alan endekslerinde (TR Dizin, ULAKBİM) yayınlanan tam makale
Dergi Adı İslami İlimler Dergisi
Dergi ISSN 3023-7661
Dergi Tarandığı Indeksler TR DİZİN
Makale Dili Türkçe
Basım Tarihi 11-2020
Cilt No 15
Sayı 2
Sayfalar 269 / 302
DOI Numarası 10.33415/daad.759446
Makale Linki https://dergipark.org.tr/tr/pub/islamiilimler
Özet
Yemen’in San‘a şehrinde inşa edilen Gumdân Sarayı, Arap mimarî eserlerininen eski ve ilginç olanıdır. İslam coğrafyacılarının yirmi katlı bir bina olaraktarif ettiği saray, müsteşrikler tarafından dünyanın ilk gökdeleni kabul edilir.Mimarî özellikleri ve kullanım amaçlarıyla bu başyapıt diğerlerinden ayrılır.Yemen tarihiyle özdeşleşen Gumdân, rivayetlerde Sebe ve Himyer krallarınınidarî merkezi olduğu kadar dinî ayinlerin yapıldığı kutsal mekândır. Sarayıoluşturan unsurlar arasında su saatinin ve gökyüzü hareketlerinin daha rahatgözlemlenebildiği mekânların bulunması, fennî alanda da bir takım çalışmalara ev sahipliği yaptığına işaret etmektedir. Çok amaçlı olduğu düşünülen buyapının İslâmiyet’in ortaya çıktığı dönemlerde yıkılmasıyla tarihî değeri bir kenara bırakılmış ve her geçen gün izleri silinmiştir. Sarayı oluşturan malzemeler,zamanla başka yapılarda kullanıldığından geriye bir takım hurafe ve mitolojikanlatımlar kalmıştır. Hatta bu anlatılar yapının gerçek mahiyeti üzerinde şüpheler uyandırmıştır. İşte bu yüzden Gumdân’a dair bilgiler yeniden ele alınmalıve günümüzde her geçen gün ilerleme kaydedilen arkeolojik çalışmaların verileri de dikkate alınarak sarayın esas mahiyeti ortaya çıkartılmalıdır. Böylelikleyapının gerçek özellikleri belirginleşeceği gibi İslâm mimarisi üzerinde muhtemel etkileri tartışmaya açılacaktır.
Anahtar Kelimeler