Tokat Kazası nda Vakıf İdaresinin Teşkili ve Gelişimi 1835 1890
Yazarlar (1)
Prof. Dr. Ali AÇIKEL
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü |
Özgün Makale
|
| Makale Alt Türü | Diğer hakemli ulusal dergilerde yayınlanan tam makale |
| Dergi Adı | Vakıflar Dergisi |
| Dergi ISSN | 1011-7474 |
| Dergi Tarandığı Indeksler | Sosyal Bilimler Veri Tabanı (SBVT) |
| Makale Dili | Türkçe |
| Basım Tarihi | 06-2015 |
| Sayı | 43 |
| Sayfalar | 41 / 58 |
| Özet |
| Osmanlı topraklarındaki bütün vakıfları tek çatı altında toplamak amacıyla 1826-1838 yılları arasında Evkâf-ı Hümayun Nezâreti oluşturulmuştur. Taşra vakıflarının bir idarî teşkilata kavuşturulması ise daha uzun bir süreçte olmuştur. Taşra vakıf idarelerinin teşkili ve gelişimi konusu tam olarak ortaya konamamıştır. Bu çalışmada Tokat Kazasında vakıf idaresinin kurulması ve gelişimi devrin kaynakları yardımı ile değerlendirilmiştir. 1839-1890 döneminde Tokat Kazasında vakıf idaresinin kademeli olarak teşkil edildiği görülmüş- tür. 1839da Tokat Kazasındaki vakıflar Muʻaccelât Müdürü tarafından idare edilmeye başlanmıştır. 1840-1842 yılları arasında taşrada kurulan Muhassıllıklar taşra vakıflarının idaresini de üstlenmişlerdir. Muhassıllık uygulamasının kaldırılmasıyla 1842-1845 yılları arasında taşra vakıflarının yönetimi, mahallî yetkililerin atadıkları memurlar eliyle yürütülmüştür. Bu uygulamanın başarısızlığı üzerine, Haziran 1845te Dersaʻadetten müstakil müdürler tayini kararlaştırılmıştır. 1864 yılı Vilâyet Nizamnâ- mesi sonrasında, Tokat Kazası vakıfları Sivas sancak merkezindeki Evkâf Müdürlüğünce idare edilmeye başlanmıştır. Sivas Vilâyetinde 1872-1875 yılları arasında bazı sancak merkezlerinde Evkâf muhasebecilikleri, bazı kaza merkezlerinde ise Evkâf vekillikleri kurulmuştur. 1879da Tokat Kazasının sancağa dönüşmesiyle, Tokat Sancağında da Evkâf Müdürlüğü, kazalarında ise Evkâf vekillikleri kurulmuştur. Böylece Tokat Sancağında vakıf idare teşkilatı tamamlanmıştır. Bu inceleme, 1838 sonrası Osmanlı taşra vakıf idarelerinin oluşturulması sürecini daha iyi anlamaya katkı sağlamayı amaçlamaktır |
| Anahtar Kelimeler |
