| Tez Türü | Yüksek Lisans |
| Ülke | Türkiye |
| Üniversite | Gaziosmanpaşa Üniversitesi |
| Enstitü | Fen Bilimleri Enstitüsü |
| Anabilim Dalı | Kimya Ana Bilim Dalı |
| Tez Onay Yılı | 2004 |
| Öğrenci Adı ve Soyadı | Kıymet BERKİL AKAR |
| Tez Danışmanı | Y.DOÇ.DR. AHMET TUTAR |
| Türkçe Özet | ÖZET 5-METOKSİİNDAN VE 5-METOKSÎİNDANONUN FOTOBROMİNASYONU: 5-METOKSİÎNDENONBROMÜRLERÎN VE BENZO[C]FLUORENONLARIN UYGUN SENTEZLERİ Kıymet BERKİL Gaziosmanpaşa Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Kimya Anabilim Dah Bu çalışmada 5-metoksiindan (23) ve 5-metoksiindan-l-on'un (6) radikalik ve iyonik şartlarda moleküler brom ve NBS ile brominasyon reaksiyonları incelendi. İlk olarak 5-metoksiindan' m (23) yüksek sıcaklıktaki fotobrominasyon reaksiyonu ile 1,1,2,3- tetrabromo-5-metoksi-lH-inden (79) ve l,2,3-tribromo-5-metoksi-lH-inden (82) sırayla %22 ve %55 verimlerle sentezlendi. 5-Metoksiindan'm (23) -78 °C de gerçekleştirilen fotobrominasyon reaksiyonu ile 5-metoksiindan (23) 5-metoksi-l,2,3-tribromo-lH-inden'e (82) dönüştürüldü. Tetraindenin 79 hidrolizi 2,3-dibromo-5-metoksiindan-l-on'u (78) verdi. 5-Metoksiindan'ın (23) elektrofilik şartlarda (polar çözücü, düşük sıcaklık ve karanlık) moleküler bromla brominasyon reaksiyonları sonucu 6-bromo-5-metoksiindan (13), 4,6-dibromo-5-metoksiindan (12), trans-l,2-4,6,7-pentabromo-5-metoksiindan (85), cis-l,2-4,6,7-pentabromo-5-metoksiindan (86) ve cis-l,3,4,5,7-pentabromo-5- metoksiindan (87) ürünleri sentezlendi. 6-Bromo-5-metoksiindan'ın (13) yüksek sıcaklıktaki fotobrominasyon reaksiyonu ile 5-metoksi-l,2,3,6-tetrabromoinden (93) oluştu. 5-Metoksiindan-l-on'un (6) NBS ile yüksek sıcaklıkta (77 °C) gerçekleştirilen brominasyon reaksiyonunu (100 W lık projeksiyon lambası, bir gün) takiben gerçekleştirilen HBr eliminasyonu ile ve yine NBS ile gerçekleştirilen yüksek sıcaklık fotobrominasyonu ile 3-bromo-5-metoksiindan-l-on (80) sırayla %48 ve %64 verimlerle sentezlendi. 5-Metoksiindan-l-on'un (6) NBS ilel50W lık projeksiyon lambasıkullanılarak 3 saatte gerçekleştirilen fotobrorninasyon reaksiyonu 2,3-dibromo-5- metoksiindenon (78) oluşumuyla sonuçlandı. 5-Metoksiindanon'un (6) moleküler bromla gerçekleştirilen fotobrominasyonundan 2,3-dibromo-5-metoksiinden-l-on (78) ve 2,3- dibromo-5-metoksiindan-l-on (89) elde edildi. 5-Metoksiindan-l-on'un (6) elektro fılik şartlarda aşağı sıcaklıkta (-16 °C) gerçekleştirilen brominasyon reaksiyonunda 2,3,4- tribromo-5-metoksi-inden-l-on (90), 2,3,6-tribromo-5-metoksi-inden-l-on (91) ve 2,3,4,6,7-pentabromo-5-metoksi-inden-l-on (92) ürünleri tespit edildi. Son olarak 3- bromo-5-metoksiinden-l-on'un termoliz reaksiyonu sonucunda 5-bromo-3,10- dimetoksibenzo[c]fluoren-7-on (81) ve 2,3-dibromo-5-metoksiinden-l-on (78) ürünleri izole edildi. anahtar Kelimeler; 5-Metoksiindan, 5-metoksiindanon, fotobrorninasyon, iyonik şartlar, radikalik şartlar, elektrofılik şartlar, termoliz reaksiyonu, hidroliz, fluorenone. |
| İlgilizce Özet | Ill ABSTRACT THE PHOTOBROMINATIONS OF 5-METHOXYINDAN AND 5- METHOXYINDANONE: THE CONVENIENT SYNTHESIS OF 5-METHOXYINDENONBROMINES AND BENZO[C]FLUORENONS Kıymet BERKlL Gaziosmanpaşa University Graduate School of Naturel and Applied Science Department of Chemistry Masters Thesis 2004, 96 page Supervisor: Yrd. Doç. Dr. Ahmet TUTAR Jury : Prof Dr. Osman ÇAKMAK Jury : Prof. Dr. Adem ÖNAL Jury :Yrd. Doç. Dr. Ahmet TUTAR In this study, the bromination reactions of 5-Methoxyindane (23) and 5-methoxy-l- indanone (6) with molecular bromine and NBS were studied under the radicalic and ionic conditions. First, l,l,2,3-tetrabromo-5-methoxy-lH-indene (79) and l,2,3-tribromo-5- methoxy-lH-indene (82) were synthesized respectively%22 and %55 yields by the high temperature photobromination reaction. The photobromination of 5-methoxyindane (23) at the -78°C yielded the l,2,3-tribromo-5-methoxy-lH-indene (82). Hydrolysis of tetrabromoindene 79 gave the 2,3-dibromo-5-methoxy-l-indanone (78). 5-Bromo-6- methoxyindane (13), 4,6-dibromo-5-methoxyindane (12), trans-l,2,4,6,7-pentabromo-5- methoxyindane (85), cis-l,2,4,6,7-pentabromo-5-methoxyindane (86) and cis- 1,3,4,6, 7- pentabromoindane (87) were synthesized by the bromination with molecular bromine under the electrophilic conditions (polar solvent, low temperature and dark). 1,2,3,6- Tetrabromo-5-methoxy-lH-inden (93) was synthesized by the high temperature bromination of 6-bromo-5-methoxyindane (13). 3-Bromo-5-methoxyindan-l-one (80) was formed by both the high temperature bromination with NBS (100W, 24 hour) following HBr elimination and high temperature photobromination with NBS respectively %48 and %64 yields. The photobromination of 5-methoxy-l-indanone (6) with NBS after the three hour irridiation (150W) was resulted formation of 2,3-dibromo-5-methoxy-inden-l-oneIV (78). 2,3-dibromo-5-methoxyinden-l-one (78) and 2,3-dibromo-5-methoxy-l-indan-l-one (89) was isolated after the photobromination with molecular bromine of 5-methoxyindan- 1-one (6). The electrophilic bromination of 5-methoxy-l-indanone (6) at low temperature (-16 °C) afforded to 5-methoxy-2,3,4-tribromoindenone (90), 5-methoxy-2,3,6- tribromoindenone (91), and 5-methoxy-2,3,4,6,7-pentabromoindenone (92). Finally thermolysis of 3-bromo-5-methoxyindenone (80) gave the 5-bromo-3,10- dimethoxyflouren-7-one (81) and 2,3-dibromo-5-methoxyindenone (78). Key Words: 5-Methoxyindane, 5-methoxy-l-indanone, photobromination, ionic conditions, radicalic conditions, electrophilic conditions, thermolysis, hydrolysis, flourenone. |