| Tez Türü | Doktora |
| Ülke | Türkiye |
| Üniversite | Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi |
| Enstitü | Fen Bilimleri Enstitüsü |
| Anabilim Dalı | Kimya Ana Bilim Dalı |
| Tez Onay Yılı | 2025 |
| Öğrenci Adı ve Soyadı | Elif AKTÜRK BOZDEMİR |
| Tez Danışmanı | PROF. DR. ADEM ÖNAL |
| Türkçe Özet | Bu çalışmada beyaz dut yaprağı (Morus alba L.) bitkisinden elde edilen ekstraktın tekstil boyası olarak kullanılabilirliği, haslık değerleri, antibakteriyal ve antioksidan özellikleri incelendi. Boyama işlemlerinde pamuklu ve yün kumaş, yün iplik, polyester, deri ve çam ahşap materyalleri kullanıldı. Sabitleyici ve renk değiştirici olarak bakır-II- sülfat (CuSO4), demir-II-sülfat (FeSO4), şap (KAl(SO4)2), gümüş nitrat (AgNO3), Reşadiye kili ve Önal-1 mordanları kullanıldı. Boyamalar ön, birlikte, son mordanlama ve mordansız boyama yöntemi kullanılarak gerçekleştirildi.Haslık analizleri uluslararası standartlara göre (TS EN ISO 105 C06, TS EN ISO 105 E04) yapıldı. Renk kodları Pantone color quide renk atlası yardımıyla, CIE-L*a*b* ve K/S değerleri Premier Colorsan SS 6200 spektrofotometresi yardımı ile yapıldı.Yapılan boyamalarda genelde yüksek haslık değerlerine sahip boyamalar elde edildi. Beyaz dut yaprağı yapı analizleri NMR, 13C, TLC, LC-MS yöntemleriyle yapıldı. Boyanan kumaşların antibakteriyel testleri disk difuzyon yöntemi ile antioksidan aktivite testleri FRAP yöntemi ile gerçekleştirildi. Pamuklu kumaşta AgNO3 mordanı, yün kumaşta AgNO3 mordanı, deri materyalde CuSO4 mordanı kullanılarak gerçekleştirilen boyama işlemleri, antibakteriyel testlerde en yüksek etkinlik düzeyine ulaşmıştır. FRAP test sonucuna göre en iyi ekstrakstın hekzan ektrakstı olduğu tespit edilmiştir. Bu prosedürlere göre üretilecek olan tekstil kumaşlarının antibakteriyel özellik göstermesi nedeniyle sağlık merkezlerinde (hastane, sağlık ocağı, klinikler) kullanımlarının hijyen açısından olumlu katkı sunacağı düşünülmektedir. Beyaz dut yaprağı ( Morus alba L.) bitkisinden elde edilen ekstraktın pamuklu kumaş, yün kumaş, yün iplik, polyester, deri ve çam ahşap boyanmasında etkili bir doğal boyar madde kaynağı olduğu anlaşıldı. |
| İlgilizce Özet | In this study, the usability, fastness values, antibacterial and antioxidant properties of the extract obtained from white mulberry leaves (Morus alba L.) were investigated. Cotton and woollen fabric, wool yarn, polyester, leather and pine wood materials were used for dyeing. Copper-II-sulphate (CuSO4), ferrous-II-sulphate (FeSO4), alum (KAl(SO4)2), silver nitrate (AgNO3), Reşadiye clay and Önal-1 mordants were used as fixative and colour modifier. Dyeing was carried out using pre-, co-mordination, post-mordanting and mordant-free dyeing methods.Fastness analyses were performed according to international standards (TS EN ISO 105 CO6, TS EN ISO 105 E04). Colour codes were determined with the help of Pantone color quide colour atlas, CIE-L*a*b* and K/S values were determined with the help of Premier Colorsan SS 6200 spectrophotometer. White mulberry leaf structure analyses were performed by NMR, 13C, TLC, LC-MS methods. Antibacterial tests of the dyed fabrics were performed by disc diffusion method and antioxidant activity tests were performed by FRAP method. The dyeing processes using AgNO3 mordant in cotton fabric, AgNO3 mordant in wool fabric and CuSO4 mordant in leather material reached the highest level of activity in antibacterial tests. According to FRAP test results, it was determined that the best extract was hexane extract. Since the textile fabrics to be produced according to these procedures have antibacterial properties, it is thought that their use in health centres (hospitals, health centres, clinics) will contribute positively in terms of hygiene. The extract obtained from white mulberry leaves (Morus alba L.) was found to be an effective source of natural dyestuff for dyeing cotton fabric, wool fabric, wool yarn, polyester, leather and pine wood. |