Karaciğer sirozunda karaciğer ve dalak hacimlerinin ilişkisinin kesitsel görüntüler üzerinden Cavalieri prensibi ile incelenmesi
| Tez Türü | Doktora |
| Ülke | Türkiye |
| Üniversite | Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi |
| Enstitü | Lisansüstü Eğitim Enstitüsü |
| Anabilim Dalı | Anatomi Ana Bilim Dalı |
| Tez Onay Yılı | 2025 |
| Öğrenci Adı ve Soyadı | Merve Nur ÖZGEN |
| Tez Danışmanı | PROF. DR. BÜNYAMİN ŞAHİN |
| Türkçe Özet | Karaciğer sirozunun erken evresinde hepatomegali görülürken, ilerleyen evrelerde karaciğerin küçülmesine ve portal dolaşımda meydana gelen basınç artışına bağlı olarak dalakta büyüme gözlenir. Bu çalışmanın amacı, Bilgisayarlı Tomografi (BT) görüntüleri üzerinden sağlıklı ve karaciğer sirozlu bireylerde karaciğer ve dalak hacimleri ile bu hacimlerin birbirlerine olan orantısal ilişkisini incelemektir. Bu tez çalışması, sirozun farklı evrelerinde karaciğer ve dalak hacimlerindeki değişikliklerin belirlenmesini ve bu parametrelerin cinsiyet farklılıklarına göre analiz edilmesini hedeflemektedir. Çalışmada 18-85 yaş arasında 52 karaciğer sirozlu hasta (26 kadın, 26 erkek) ve 52 sağlıklı bireyin (26 kadın, 26 erkek) BT görüntüleri kullanıldı. ImageJ yazılımı kullanılarak Cavalieri prensibi ile görüntüler üzerinden karaciğer ve dalak hacimleri ile dalak hacminin karaciğer+dalak hacmine oranı (dalak hacim oranı) hesaplandı. Sağlıklı ve hasta bireylerde, cinsiyet karşılaştırmalı olarak karaciğer ve dalak hacimleri ve büyüklük oranının ilişkisi incelendi. Ayrıca, hasta bireylerde hastalığın evrelerine göre hacim ve oranlar değerlendirildi. Verilerin gruplar arasındaki ve cinsiyete göre korelasyonu analiz edildi. Karaciğer sirozlu hastalarda karaciğer hacmi (1488,9±502,3 cm3) sağlıklı bireylerinkinden (1321,8±277,1 cm3) daha büyüktü (p=0,038). Dalak hacmi sirozlu hastalarda (676,8±347,02 cm3) sağlıklı bireylerinkinden (249,37±101,16 cm3) daha büyüktü (p<0,001). Dalak hacim oranı sirozlu hastalarda (%30,75±12,22), sağlıklı bireylerinkinden (%15,68±5,09) daha yüksekti (p<0,001). Cinsiyete göre sirozlu hastalar ve sağlıklı bireyler arasında hacim oranlarında fark yoktu (p>0,05). Karaciğer sirozlu hastaların A, B ve C evrelerinde sırasıyla karaciğer hacimleri 1670,7 cm3, 1357,4 cm3 ve 1087,3 cm3; dalak hacim oranları %26,71, %33,49 ve %40,26 şeklindeydi. Siroz evresi ilerledikçe karaciğer hacminin azaldığı (p=0,010) ve dalak hacmi oranının arttığı (p=0,020) görüldü. Dalak hacmi ile dalak hacim oranı arasında güçlü ve pozitif bir korelasyon bulundu (r=0,836; p<0,001). Bu çalışma, karaciğer ve dalak hacimlerinin ve dalak hacim oranının siroz hastalığının evrelerine göre değişiklik gösterdiğini ve bu oranın sirozun ilerlemesinin bir göstergesi olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Cinsiyetten bağımsız olarak karaciğer ve dalak hacimleri ile bu hacimlerin oranları normal değer parametreleri olarak kullanılabilir.Anahtar Kelimeler: Karaciğer, Dalak, Siroz, Hacim, Cavalieri prensibi |
| İlgilizce Özet | In the early stages of liver cirrhosis, hepatomegaly is observed, while in the later stages, enlargement of the spleen is observed due to shrinkage of the liver and increased pressure in the portal circulation. This study aims to investigate liver and spleen volumes in healthy individuals and patients with liver cirrhosis using Computed Tomography (CT) images and to examine the proportional relationship between these volumes. Present thesis study aims to determine changes in liver and spleen volumes across different stages of cirrhosis and analyze these parameters concerning sex differences. The study utilized CT images from 52 patient with liver cirrhosis (26 females, 26 males) and 52 healthy individual (26 females, 26 males) aged between 18 and 85. Using ImageJ software, liver and spleen volumes and the ratio of spleen volume to liver+spleen volume (spleen volume ratio) were calculated using the Cavalieri principle. The relationship between liver and spleen volumes and their proportional ratio was examined comparatively by sex in healthy and cirrhotic individuals. Additionally, volume and ratio changes were evaluated according to the stages of the disease in patients. Correlation analyses were performed between groups and by sex. In patients with liver cirrhosis, the liver volume (1488.9±502.3 cm3) was significantly larger than that of healthy individuals (1321.8±277.1 cm3) (p=0.038). Similarly, spleen volume in cirrhotic patients (676.8±347.02 cm3) was significantly larger than that of healthy individuals (249.37±101.16 cm3) (p<0.001). The spleen volume ratio was higher in cirrhotic patients (30.75%±12.22) compared to healthy individuals (15.68%±5.09) (p<0.001). There was no significant difference in volume ratios between genders in cirrhotic patients or healthy individuals (p>0.05). Liver volumes in cirrhotic patients at stages A, B, and C were 1670.7 cm3, 1357.4 cm3, and 1087.3 cm3, respectively, with corresponding spleen volume ratios of 26.71%, 33.49%, and 40.26%. As the cirrhosis stage progressed, liver volume decreased (p=0.010) and spleen volume ratio increased (p=0.020). A strong and positive correlation was observed between spleen volume and spleen volume ratio (r=0.836; p<0.001). This study demonstrates that liver and spleen volumes and the spleen volume ratio vary according to the stages of liver cirrhosis, and this ratio can be used as an indicator of disease progression. Liver and spleen volumes and their ratios can be used as normal value parameters independent of sex.Keywords: Liver, Spleen, Cirrhosis, Volume, Cavalieri principle |
