Hanefî Mezhebini Diğer Mezheplere Tercih Bağlamında İmam Buhârî’ye Yönelik Tenkitler ve Cevaplar Ekmeleddin El-Bâbertî ve İbn Ebi’l-İz El-Hanefî Örneği
Yazarlar (1)
Prof. Dr. Ahmet İNANIR
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü |
Özgün Makale
|
| Makale Alt Türü | Diğer hakemli ulusal dergilerde yayınlanan tam makale |
| Dergi Adı | Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi |
| Dergi ISSN | 1306-732X |
| Dergi Tarandığı Indeksler | Index Copernicus |
| Makale Dili | Türkçe |
| Basım Tarihi | 07-2020 |
| Cilt No | 15 |
| Sayı | 1 |
| Sayfalar | 91 / 101 |
| Makale Linki | https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1166291 |
| Özet |
| İslâm hukuk tarihinde fıkhî mezhepler; birey ve toplum yaşayışları ile devlet uygulamalarını değer merkezli bir sistem içinde yürütmeyeimkân veren kurumlardır. Bir toplum içinde farklı fıkhî mezheplerin bulunması ve bunların devlet nezdindeki yeri ve etkinliği beraberindemukayese, tercih ve üstünlük tartışmalarına zemin hazırlamaktadır. Bu münazara ve münakaşalar ilim meclislerinde sözlü olarak yapıldığıgibi çeşitli risâle ve kitaplara konu olmuş, zaman içinde “el-hilâf” adında bir fıkhî literatür gelişmiştir.VIII. (XIV) asırda Memlükler, doğudaki Müslümanların Moğol, Endülüs'ün ise Haçlı istilâsına uğradığı asırlarda pek çok âlimin sığındığı biryer olmuştur. Haliyle bu dönemde ilmî faaliyetlerin hız kesmeden arttığı Mısır‟da mezhep üstünlüğünü konu edinen pek çok çalışmayapılmış, Kitap ve Sünnet gibi delillere en uygun hükmün ve mezhebin tespitine yönelik bazı eser ve risâleler kaleme alınmıştır. Bâbertî‟ninyaşadığı dönem Memlükler devrinde Ebû Hanife‟nin (ö. 150/767) güya Buhârî‟nin (ö. 256/870) sahih olarak nitelediği hadisleri bilmediği,bu yüzden de Hanefî mezhebinin bazı görüşlerinin hadislere muhalefet ettiği şeklinde itham edici bazı iddialar ortaya atılmıştır. Bâbertî deHanefîleri bilgilendirmek Ebû Hanife‟nin zayıf olduğu iddia edilen yönlerinin aslında güçlü olduğunu göstermek amacıyla bir risâleyazmıştır. Eserinde İmam Buhârî‟yle ilgili bazı tespitlerde de bulunan Bâbertî‟ye göre Buhârî, Buhara‟da yaşadığı için elde ettiği hadisleri deoradan almıştır. Ayrıca ailesinin bütün fertleri Hanefî mezhebine mensuptur. Bu durum Buhârî‟nin, Sahîh‟inde bir araya getirdiği hadislerinHanefilerde mevcut olduğunun açık bir delilidir. Ayrıca Buhârî, Bâbertî tarafından “Kıssacı” Muhammed b. İsmail olarak nitelendirilmiştir.İbn Ebi‟l-İz el-Hanefî ise onun Buhârî‟yle ilgili bu iddialarına da cevap veren bir reddiye kaleme almıştır. Bu çalışmada söz konusu görüşler,Buhârî‟yi merkeze alarak değerlendirilmeye çalışılacaktır. |
| Anahtar Kelimeler |
