”Teklîf-i Mâ Lâ Yutâk ” Risalesi Bağlamında İsmail Konevî’nin Teklif Anlayışı
Yazarlar (1)
Prof. Dr. İbrahim BAYRAM
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü |
Özgün Makale
|
| Makale Alt Türü | Diğer hakemli uluslarası dergilerde yayınlanan tam makale |
| Dergi Adı | Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi |
| Dergi ISSN | 2587-1854 |
| Dergi Tarandığı Indeksler | Art Index (Art Research Database, EBSCO) |
| Makale Dili | Türkçe |
| Basım Tarihi | 12-2019 |
| Sayı | 47 |
| Sayfalar | 137 / 179 |
| Makale Linki | https://dergipark.org.tr/tr/pub/omuifd/issue/50704/595157 |
| Özet |
| 18. yüzyıl Osmanlı bilginlerinden olan İsmail Konevî, Beyzâvî tefsirine yazdığı haşiye ile müfessir; kelâm alanında yazdığı risalelerle de mütekellim kimliğini ispat etmiş bir şahsiyettir. Onun kelâm alanındaki çalışmalarından biri de teklif konusundaki “Teklîf-i mâlâ Yutâk” isimli risalesidir. Çeşitli kütüphanelerde farklı nüshaları bulunan bu risalesinde müellif, önce konuyu üçlü bir tasnif üzerinden ele almış, sonrasında kimi Eş‛arî ve Mâtürîdî kaynaklar eşliğinde meseleye derinlik kazandırmıştır. Konevî, teklîf-i mâ lâ yutâkı; ilki aklen ve âdeten imkânsız, ikincisi aklen mümkün âdeten imkânsız ve sonuncusu her iki yönden de mümkün, ancak gerçekleşmesi ilahi ilme aykırı iş ile teklif şeklinde üç bölüme ayırmış, ilgisini ise daha çok son kısmın birincisine dâhil olup olmayacağı üzerine yoğunlaştır mıştır. Konevî, Allah’ın ilmine aykırı olduğu teziyle üçüncü bölümdeki teklifin vukuunu özü itibariyle imkânsız gören ve onu birinci kısma dâhil eden kimi Eş‛arî zevata muhalefet etmiş ve bu hususta Mâtürîdî yaklaşımı destekleyen bir dil kullanmıştır. |
| Anahtar Kelimeler |
