Ẕaḫīre-yi Murādiyye’de Hayvan İsimleri ve Bunların Oğuz Grubu Türk Lehçelerindeki Durumu
Yazarlar (1)
Dr. Öğr. Üyesi Murat ÇİL
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü |
Özgün Makale
|
| Makale Alt Türü | Ulusal alan endekslerinde (TR Dizin, ULAKBİM) yayınlanan tam makale |
| Dergi Adı | Turkish Studies - Language and Literature |
| Dergi ISSN | 2667-5641 |
| Dergi Tarandığı Indeksler | TR DİZİN |
| Makale Dili | Türkçe |
| Basım Tarihi | 03-2023 |
| Cilt No | 18 |
| Sayı | 1 |
| Sayfalar | 213 / 229 |
| DOI Numarası | 10.7827/TurkishStudies.62054 |
| Makale Linki | http://dx.doi.org/10.7827/turkishstudies.62054 |
| Özet |
| Eski Anadolu Türkçesi ile yazılmış tıp metinleri; yazıldıkları dönemin diline ve kültürüne ışık tutması, Türkçenin tarihi seyrini görme imkânı sağlaması, farklı ilim dallarına ait terimleri içermesi ve Oğuz Türkçesinin bilim dili olma yolundaki seyrini göstermesi gibi birçok yönden önemli metinlerdir. Ẕaḫīre-yi Murādiyye, Müʾmin bin Muḳbil Sinobī tarafından 1437/1438 yıllarında Eski Anadolu Türkçesi ile yazılmış bir tıp metnidir. Sinobī, Arapça ve Farsça tıp kitaplarından tercümeler yaparak ve az da olsa kendi tecrübelerini ekleyerek eserini oluşturmuştur. Eserde; beyin, baş, burun, kulak, dudak, dil ve diş hastalıkları, öksürük, bademcik iltihabı, verem, yürek ağrıları, mide rahatsızlıkları gibi pek çok hastalık; bu hastalıkların sebebi, belirtileri ve tedavileri anlatılmaktadır. Hastalıkların tedavisinde hacamat, dağlama gibi tıbbî metotları kullanmanın yanı sıra daha çok bitkilerden, hayvanlardan ve onlardan elde edilen ürünlerden faydalanılmıştır. Tedavi sürecinde hayvanlardan elde edilen ürünlerin kullanılması ve diğer isimlerin kuruluşunda hayvan isimlerinin kullanılmış olması Ẕaḫīre-yi Murādiyye’yi hayvan isimleri yönünden zengin sayılabilecek bir eser kılmaktadır. Bu çalışmada öncelikle, eserde geçen hayvan isimleri tespit edilerek bu isimler ait oldukları dile göre tasnif edilmiş ve bu isimlerin anlamları, metinde kaç defa ve nasıl geçtiği verilmiştir. Daha sonra hayvan isimlerinin bitki, hastalık ve ölçü isimlerinin kuruluşundaki ve tedavideki yeri ele alınmıştır. Son olarak da Ẕaḫīre-yi Murādiyye’de geçen hayvan isimlerinin Oğuz grubu Türk lehçelerindeki durumu tespit edilmeye çalışılmıştır. |
| Anahtar Kelimeler |
BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
| Atıf Sayıları | |
| TRDizin | 1 |