Deprem Kaynaklı Olabilecek İyonosferik Değişimlerin Belirlenmesi üzerine yeni bir yaklaşım geliştirilmesi
Yazarlar (3)
Prof. Dr. Samed İNYURT
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Türkiye
Hacettepe Üniversitesi, Türkiye
Prof. Dr. Ömer YILDIRIM
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü |
Özgün Makale
|
| Makale Alt Türü | Ulusal alan endekslerinde (TR Dizin, ULAKBİM) yayınlanan tam makale |
| Dergi Adı | Geomatik |
| Dergi ISSN | 2564-6761 Wos Dergi |
| Dergi Tarandığı Indeksler | TR DİZİN |
| Makale Dili | Türkçe |
| Basım Tarihi | 02-2020 |
| Cilt No | 5 |
| Sayı | 2 |
| Sayfalar | 127 / 133 |
| DOI Numarası | 10.29128/geomatik.592477 |
| Makale Linki | https://dergipark.org.tr/tr/doi/10.29128/geomatik.592477 |
| Özet |
| İyonosfer tabakası yapısı gereği güneş aktivitesi, mevsimsel değişim, gece-gündüz, konum,jeomanyetik aktivite, deprem gibi etmenlere bağlı olarak değişim göstermektedir. Bu tabakadameydana gelen değişim çoğunlukla güneş kaynaklı olsa da sözü edilen diğer etkiler iyonosfermodellemesi için göz önünde bulundurulmalıdır. Günümüzün en büyük doğal afetlerinden biriolan deprem dünya genelinde çok sayıda can ve mal kaybına sebep olmaktadır. Depremle ilgiligeçmişten bugüne çok sayıda bilim insanı çalışma yapmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda;deprem öncesi, anı veya sonrasında iyonosfer tabakasında bazı değişimler meydana geldiği, busebeple deprem tahmini çalışmalarında iyonosfer tabakasının incelenmesi gerekliliği ortayakoyulmuştur. Bu çalışma kapsamında deprem kaynaklı iyonosferik anomalilerinbelirlenebilmesi için deprem öncesi, anı ve sonrasını kapsayacak şekilde toplam 60 günlükToplam Elektron Miktarı TEC verisi kullanılmıştır. Alt sınır (LB) ve üst sınır (UB) değerlerininhassas şekilde belirlenebilmesi için ilk 30 güne ilişkin TEC verilerinden faydalanarak depremanalizi için kullanılacak k değeri belirlenmiştir. Deprem analizi için kullanılacak k değeri eldeedildikten sonra deprem kaynaklı TEC değişimlerinin belirlenebilmesi için LB ve UB değerleriher epok için üretilmiştir. Bu sayede iyonosfer tabakasına etki eden mevsimsel değişim ile küçükve orta seviyedeki jeomanyetik etkilerin deprem kaynaklı iyonosferik değişim analizsonuçlarına olan etkisinin azaltılması sağlanmıştır. 14 Kasım 2016 (yılın günü 319) tarihindemeydana gelen Yeni Zelanda depreminin merkez koordinatları -42,75 N, 173,07 E olan depreminbüyüklüğü Mw 7,8 olarak belirlenmiştir. Yapılan analiz sonucunda 315 ve 317. günlerde pozitifanomaliler görülmüş ve anomali miktarları verilmiştir. Söz konusu anomalilerin depremle ilgiliolup olmadığının anlaşılabilmesi için anomali görülen günlerde uzay iklim koşulları detaylıolarak irdelenmiştir. |
| Anahtar Kelimeler |
| GNSS | Ionosphere | Earthquake |
BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
| Atıf Sayıları | |
| WoS | 4 |
| TRDizin | 3 |
| Google Scholar | 7 |