Hemşehri Derneklerinin Kentlileşme Sürecindeki Rolü Tokat Örneği
Yazarlar (2)
Prof. Dr. Ahmet ÖZKİRAZ
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Türkiye
Doç. Dr. Yavuz ACUNGİL
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü |
Özgün Makale
|
| Makale Alt Türü | Ulusal alan endekslerinde (TR Dizin, ULAKBİM) yayınlanan tam makale |
| Dergi Adı | Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi |
| Dergi ISSN | 1301-5737 |
| Dergi Tarandığı Indeksler | Edebiyat Fakültesi Dergisi ULAKBİM Sosyal Bilimler Veri Tabanı, MLA (Modern Language Association of America) ve Arastirmax Bilimsel Yayın İndeksi |
| Makale Dili | Türkçe |
| Basım Tarihi | 06-2012 |
| Cilt No | 29 |
| Sayı | 1 |
| Sayfalar | 247 / 272 |
| Makale Linki | http://kutuphane.dogus.edu.tr/makale/13015737/2012/cilt29/sayi1/M0012518.pdf |
| Özet |
| Türkiye'de 1950'lerden beri hızlı bir kentleşme süreci yaşanmaktadır. Kırsal alanların yetersizliği (istihdam, sağlık, eğitim vb. alanlardaki imkanların yetersizliği) ve kentsel alanların kişileri cezbctnıesi (kentte istihdam imkanlarının, sağlık hizmetlerinin, eğitim fırsatlarının vb. daha geniş olması) bu durumda başat rol oynamaktadır. Kırsal alandan kentsel alana yönelen bu nüfus hareketi sonrası kentsel alana yabancı bu kişiler barınma, iş bulma, kentsel mekanlara uyum sağlama ve kentte tutunma gibi bazı sıkıntılarla karşılaşmaktadırlar. Göç eden bireyler bu sıkıntılarla başedebilme ve çözüm bulma konusunda biraraya gelerek dayanışma içine girmektedirler, Kıray'ın (İ964) tampon mekanizma olarak adlandırdığı ve bireylerin dayanışması sonucu kente uyum sağlamasına yardımcı olan mekanizmalardan biri sivil toplum kuruluşu olarak hemşehri dernekleridir. Kentte bir dayanışma öriintüsii olarak ortaya çıkan hemşehri dernekleri bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Hemşehri dernekleri kentte bireylerin geldikleri yörenin kültürünü yaşatabildikleri, birincil ilişkilerin ön planda olduğu yerler olarak dikkat çekmektedir. Hemşehri derneklerinin bu yapısıyla, bireylerin kentlileşmesini hızlandırıcı bir etkiden ziyade, bireylerin yeni kişilerle kaynaşmasını yavaşlatıcı etkisi de olabilmektedir. Bu noktada çalışmanın amacı, Tokat'ta bulunan hemşehri derneklerinin kentlileşme sürecindeki rolünü ortaya koymaktır. Çalışma nicel niteliklidir. Uygulama. İçişleri Bakanlığı Dernekler Dairesi Başkanlığı'ndan ve Tokat Dernekler Dairesi'ndcn alınan bilgiler doğrultusunda ulaşılabilen sekiz hemşehri derneğinden dernek yöneticisi ve üyesi olan toplam 208 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Veri analizi yapılırken frekans tabloları ve ki-kare testlerinden faydalanılmıştır. Uygulamadan elde edilen bulgulara göre, örnekleme dahil olan dernek üyelerinin büyük çoğunluğu kentte uzun süredir İkamet eden kişilerdir. Üyeler genel itibariyle orta yaş ve üstündeki kişilerdir. Kente göç eden bireylerin derneğe üye olmasında kente önceden gelip yerleşmiş hemşehrilerinin büyük etkisi olduğu görülmektedir. Hemşehri derneğinin gelinen yörenin kültürünü yaşatmaya imkan vermesi ve hemşehrilerle bir araya gelme fırsatı sunması, bireylerin bu derneklere iiyc olmalarındaki en önemli etkenlerdir. Dernek üyeleri bu düşüncelerine paralel şekilde sık sık hemşehrileriyle biraraya gelmektedirler. Dernek üyeleri genelde memleketlerine tanıdık, eş, dost, akraba ziyareti için gitmektedirler. Memlekete gidiş sıklıklarının seyrek olduğu görülmektedir. Dernek üyeleri genel itibariyle kendini Tokat'lı hisseden kişiyi Tokat'iı olarak tanımlarken, bir çoğu kendisini de Tokat'lı olarak gördüğünü belirtmiştir. Dernek üyelerinin öğrenim durumu ile hemşehri derneklerinin faaliyetlerine katılımı arasında anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Dernek üyelerinin Tokat'ta ikamet süreleri ile hemşehrilerle görüşme sıklığı, memlekete gidiş sıklığı ve kendilerini Tokat'lı olarak görme arasındaki ilişkilere tek tek bakıldığında anlamlı bir ilişki ortaya çıkmıştır. Üyelerin doğdukları yer ile memlekete gidiş sıklıkları, dernek faaliyetlerine katılım ile cinsiyet ve aylık elde edilen gelir arasındaki ilişkiye tek tek bakıldığında istatistiki olarak anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. |
| Anahtar Kelimeler |
