Bulaşıcı ve Müzmin Bir Sosyal Afet Cumhuriyet in İlk Yıllarında Trahom Hastalığı ve Mücadele Çalışmaları 1923 1938
Yazarlar (1)
Doç. Dr. Saadet ALTAY Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü | Özgün Makale (Ulusal alan endekslerinde (TR Dizin, ULAKBİM) yayınlanan tam makale) | ||
| Dergi Adı | Journal of Modern Turkish History | ||
| Dergi ISSN | 1305-1458 Wos Dergi Scopus Dergi | ||
| Dergi Tarandığı Indeksler | TR DİZİN | ||
| Makale Dili | Türkçe | Basım Tarihi | 04-2016 |
| Cilt / Sayı / Sayfa | 12 / 23 / 167–211 | DOI | – |
| Makale Linki | http://www.ctad.hacettepe.edu.tr/yenisayidergi.shtml | ||
| Özet |
| ALTAY, Sadet, Bulaşıcı ve Müzmin Bir Sosyal Afet: Cumhuriyet'in İlk Yıllarında Trahom Hastalığı ve Mücadele Çalışmaları , CTAD, Yıl:12, Sayı 23 (Bahar 2016), s. 167-211. Tedavi edilmediğinde körlükle sonuçlanan, bulaşıcı ve ağır bir göz hastalığı olan trahom, Cumhuriyet'in ilk yıllarında önemli bir toplum sağlığı problemiydi. Bahsi geçen yıllarda özellikle Doğu, Güney ve Güneydoğu vilayetlerinde yoğunlukla bulunan trahom hastalığı, bireyin üretim kabiliyetini azalttığından, bağımlı ve tüketici bir sınıfın meydana gelmesine neden oluyordu. Mücadeleye başlama kararının alındığı 1924 senesinde, ülkede yaklaşık üç milyona yakın trahom vakası olduğu tahmin ediliyordu. Trahomla savaş faaliyetlerine 1925 senesinde, sınırlı bir bütçe ile "körler memleketi" olarak nitelenen Adıyaman ile Malatya'da başlayan Sıhhiye Vekâleti, zamanla mücadele mıntıkasını genişletti. Sabit ve seyyar şekilde örgütlenen teşkilat, bir yandan tedavi hizmetlerini yürütürken diğer yandan da proflaktik yani koruyucu tedbirleri içeren çalışmalar gerçekleştirdi. Cumhuriyetin ilk on beş senesinin sonuna gelindiğinde yaklaşık 10 milyon hasta ayaktan, 15 bin hasta yatırılarak tedavi edildi ve yine 53 bin hastaya çeşitli göz operasyonları yapıldı. Ancak hastalığın tamamıyla yok edilmesi mümkün olmadı ve hastalık endeksi yüzde 70'den yüzde 50'ye indirilebildi. Hedeflenen başarıya ulaşılamasa da, sınırlı kaynak ve personelle yürütülen trahom savaş çalışmaları, ilerleyen süreçte gerçekleştirilen faaliyetlere örnek oluşturarak, yön verdi. Bu çalışmada, 1924-1938 yılları arasında, özellikle Doğu ve Güneydoğu Anadolu'daki nüfusun sağlığını ciddi boyutlarda tehdit eden trahom hastalığını önlemek ve ortadan kaldırmak amacıyla gerçekleştirilen mücadele mesaisi ortaya konularak, hedeflenen sonuca ulaşılıp ulaşılmadığı, nedenleriyle birlikte ele alınmaya çalışılmıştır. |
| Anahtar Kelimeler |
| Blindness | Health | Trachoma | Trachoma challenge | Trachoma index |
