The Relationship between Agriculture and Carbon Dioxide Emission in Türkiye: A Non-Linear Evidence   
Yazarlar (3)
İbrahim Ürkmez
Ege Üniversitesi, Türkiye
Arş. Gör. Ahmet SEVİM Ege Üniversitesi, Türkiye
Abdurrahman Nazif Çatık
Ege Üniversitesi, Türkiye
Makale Türü Açık Erişim Özgün Makale
Makale Alt Türü ESCI dergilerinde yayınlanan tam makale
Dergi Adı Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi
Dergi ISSN 1302-7050 Wos Dergi Scopus Dergi
Dergi Tarandığı Indeksler ESCI
Makale Dili İngilizce
Basım Tarihi 01-2024
Cilt No 21
Sayı 1
Sayfalar 94 / 110
DOI Numarası 10.33462/jotaf.1239615
Makale Linki https://doi.org/10.33462/jotaf.1239615
Özet
Tarımsal üretim, teknolojinin gelişmesi ile hem artmıştır hem de daha verimli hale geldiği gerçeği yadsınamaz. Ancak üretim esnasında havaya salınan CO2 gibi sera gazları iklim değişikliğine neden olmaktadır. Bu durum da tarımsal verimliliği etkilemektedir. Dolayısıyla bu çalışmada Türkiye’de tarım sektörü aktivitesi ile CO2 emisyonları arasındaki karşılıklı etkileşimi doğrusal olmayan bir çerçevede incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla, Maki eşbütünleşme testi ve Tek Fourier frekansı Toda & Yamamoto nedensellik testi, 1968'den 2018'e kadar olan dönemi kapsayan zaman serileri kullanarak tarımsal katma değer ile CO2 arasındaki etkileşimi araştırmak için kullanılmıştır. Makalede yapılan ampirik analize ek olarak, çalışmamız, toplam CO2 emisyonlarını iklim değişikliğinin bir göstergesi olarak kullanan çalışmaların aksine, tarım sektöründe CO2 ve enerji tüketimi arasındaki ilişkiyi inceleyerek literatüre katkıda bulunmaktadır. Ayrıca, CO2 ve tarımsal verimlilik arasındaki kısa ve uzun vadeli etkileşimler, tarımsal verimlilik ve CO2 emisyonlarının bağımlı değişkenler olarak kullanıldığı iki ayrı denklemin tahmini ile araştırılmaktadır. Maki eşbütünleşme testi, tarımsal katma değer ile yapısal kırılmalar altındaki CO2 emisyonları arasında uzun dönemli bir ilişkinin varlığını göstermektedir. Tespit edilen önemli kırılmalar, Türkiye ekonomisini etkileyen önemli olaylarla ilişkilidir. Örneğin, tarımsal katma değerin bağımlı değişken olduğu modelde, 1971 ve 1974 yıllarının kırılma tarihleri petrol kriziyle çakışırken, 2002 ve 2008 yıllarının kırılma tarihleri Türkiye'nin 2001 mali krizi ve 2008 küresel mali krizi ile çakışmaktadır. Benzer şekilde, CO2 denkleminde elde edilen 1973 ve 1977'nin kırılma tarihleri, 1970'lerin küresel petrol krizi ile ilişkilidir. FMOLS ve CCR tahmincilerinden türetilen uzun dönemli parametre tahminleri, CO2 emisyonlarının tarımsal verimlilik üzerinde uzun vadeli, olumlu ve önemli bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Bunun yanında, uzun dönemli sonuçlar, tarımsal verimliliğin çevresel bozulma üzerinde olumlu ve önemli bir etkisinin varlığını desteklemektedir. Kademeli kayma nedensellik testi ise, tarımsal üretimden CO2’ye kadar uzanan tek yönlü nedenselliğin varlığını desteklemektedir. Bu bulgular Türkiye’de tarımsal verimlilik ve CO2’nin birbirini desteklediğini göstermektedir. Her ne kadar CO2’nin tarımsal verimliliği pozitif etkilemesi olumlu görünse de çevreci olmayan bir tarıma işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Tarım sektörü | Karbondioksit emisyonları | Yapısal kırılma analizi | Doğrusal olmayan analiz