Molecular Docking Studies and Biological Activities of Chalcones Targeting Acetylcholinesterase, and Carbonic Anhydrase Isoenzymes
Yazarlar (6)
Doç. Dr. Mehtap TUĞRAK SAKARYA Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Türkiye
Prof. Dr. Halise İnci Gül Atatürk Üniversitesi, Türkiye
Prof. Dr. Yusuf Sert Yozgat Bozok Üniversitesi, Türkiye
Prof. Dr. Hülya Akıncıoğlu Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi, Türkiye
Prof. Dr. İlhami Gülçin Atatürk Üniversitesi, Türkiye
Prof. Dr. Mustafa Gül Atatürk Üniversitesi, Türkiye
Makale Türü Açık Erişim Özgün Makale (ESCI dergilerinde yayınlanan tam makale)
Dergi Adı Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi
Dergi Tarandığı Indeksler ESCI
Makale Dili Türkçe Basım Tarihi 03-2025
Cilt / Sayı / Sayfa 28 / 2 / 335–350 DOI 10.18016/ksutarimdoga.vi.1591728
Makale Linki https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1591728
UAK Araştırma Alanları
Farmasotik Kimya
Özet
Şalkon molekülleri, medisinal kimyada önemli farmakoforlar olup, karbonik anhidraz (CA) ve asetilkolinesteraz (AChE) enzimleri üzerindeki inhibitör etkiler de dahil çeşitli biyolojik fonksiyonlara sahiptir. Karbonik anhidraz I ve II inhibitörleri, retina ve serebral ödem (CAI), epilepsi ve glokom (CA II) gibi bozuklukların tedavisinde kullanılır. Ayrıca, başlangıçta Alzheimer hastalığını tedavi etmek için oluşturulan asetilkolinesteraz inhibitörlerinin Parkinson hastalığıyla ilişkili hafıza sorunları, davranış bozuklukları ve bilişsel gerileme çeken hastalar için de yararlı olduğu kanıtlanmıştır. Piyasadaki ilaçların olumsuz etkileri bulunmaktadır. Bu nedenle, ortaya çıkan sorunları ele almak için yeni ilaç adaylarına ihtiyaç vardır. Bu çalışmada, CA ve AChE inhibitör etkilerini araştırmak için şalkon bileşikleri sentezlenmiş ve kimyasal yapıları NMR kullanılarak doğrulanmıştır. Bu çalışma ile sentezlenen bileşiklerin karbonik anhidraz ve asetilkolin esteraz enzimleri üzerindeki inhibitör etkileri ilk kez sunulmuştur. Bileşik 1-21'in CA ve AChE inhibitör etkileri açıklanan metodolojiler kullanılarak araştırılmıştır. Yapılan araştırmalar sonucunda bileşiklerin hCA I için 2.65-82.33 µM ve hCA II için 2.63-74.89 µM inhibisyon aralığında olduğu tespit edilirken, referans AZA'nın IC50 değerlerinin ise 46.75 µM (hCA I) ve 38.25 µM (hCA II) olduğu görülmüştür. Dahası, bu bileşikler AChE'yi 15.53-177.46 aralığında inhibe ederken, referans ilaç Tacrin'in IC50 değeri ise 25.78 nM olarak ölçülmüştür. Sentezlenen şalkon türevleri arasında, bileşik 5 hCA I ve AChE için en etkili inhibitör olarak ortaya çıkarken, bileşik 13 hCA II için en güçlüsüydü. AutoDock Vina ile yapılan molecular docking sonuçlarına göre, bileşik 5 hCA I (-8.0 kcal mol⁻¹) ve AChE (-7.0 kcal mol⁻¹) için en güçlü afiniteyi gösterirken, bileşik 13 hCA II (-8.1 kcal mol⁻¹) için en güçlü inhibitör olarak belirlendi. Kilit katalitik kalıntılarla etkileşimleri, halojen ve metoksi gruplarının enzim bağlanmasını, stabilitesini ve hidrojen bağlarını güçlendirdiğini göstermektedir. Bu bulgular, bu bileşiklerin CA ve AChE ile ilişkili bozukluklar için potansiyel ilaç adayları olarak umut vadettiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Alzheimer Hastalığı | Şalkon | Asetilkolinesteraz | Karbonik Anhidraz | Moleküler Doking