Estimation of Turkey hazelnut export quantity and prices with ARIMA model
Yazarlar (2)
Arş. Gör. Kaan KAPLAN
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Türkiye
Prof. Dr. Adnan ÇİÇEK
Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi, Türkiye
| Makale Türü |
Özgün Makale
|
| Makale Alt Türü | Ulusal alan endekslerinde (TR Dizin, ULAKBİM) yayınlanan tam makale |
| Dergi Adı | Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi |
| Dergi ISSN | 1300-2910 |
| Dergi Tarandığı Indeksler | TR DİZİN |
| Makale Dili | İngilizce |
| Basım Tarihi | 04-2025 |
| Cilt No | 42 |
| Sayı | 1 |
| Sayfalar | 27 / 35 |
| DOI Numarası | 10.55507/gopzfd.1629321 |
| Makale Linki | https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/4562501 |
| Özet |
| Fındık Türkiye için stratejik öneme sahip olup, uluslararası ticarete konu olan bir üründür. Dünya fındık üretiminin %64'ünü gerçekleştiren Türkiye, aynı zamanda en fazla ihracat yapan ülkedir. Ülkenin bu konumunu sürdürebilmesi için geleceğe ilişkin fındık fiyatı, ihracat miktarı ve ihracattan elde edilen gelirin bilinmesi önemlidir. Çalışmada 1961-2023 yılları arasındaki Türkiye fındık ihracat birim fiyatı, Türkiye fındık ihracat miktarı ve Türkiye fındık ihracat değeri değişkenleri kullanılmış ve Türkiye için 2024, 2025 ve 2026 yıllarına dair ARIMA modeli ile tahminler yapılmıştır. ARIMA Modelinin geçerliliğini sınamak amacıyla MAPE, MAE, RMSE, Normalize BIC vb. istatistiki hata değerlendirme ölçütleri yapılmış ve modelin güvenilir olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca serilerin durağanlık seviyelerini tespit etmek amacıyla ADF ve PP birim kök testleri uygulanmıştır. Seriler farklı seviyelerde durağanlık göstermekte ve serilerin Ljung-Box anlamlılık düzeyleri modeller için uygundur. Çalışma sonuçlarına göre Türkiye ihracat birim fiyatı ve Türkiye fındık ihracat değerinin gelecek üç yılda artış trendinde olacağı, Türkiye fındık ihracat miktarının ise dalgalı bir seyir izleyeceği tespit edilmiştir. Ayrıca ihracat miktarının üretimdeki periyodisite etkisi ile yıllar itibariyle dalgalı bir seyir izlemeye devam edeceği, ihracat birim fiyatının ve ihracat değerinin 2005 yılından sonra yaşanan krizin etkisi ile artış trendini dalgalı şekilde sürdüreceği söylenebilir. Fiyatlardaki bu oynaklığın dikkate alınarak uygun politikaların izlenmesi ve üreticilerin fiyat oynaklığından korunması önem arz etmektedir. |
| Anahtar Kelimeler |
| Türkiye | ARIMA Model | Fındık Fiyatı | Fındık İhracatı |
BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları
| Atıf Sayıları | |
| TRDizin | 3 |
| Google Scholar | 8 |